ทำไมโปเกมอนเริ่มต้นถึงต้องเป็นธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” ?

หากใครเคยเล่นเกมโปเกมอนมา ผมเชื่อว่าพวกคุณคงจะต้องรู้จักเหล่าโปเกมอนเริ่มต้น หรือ Pokemon Starter กันอย่างเเน่นอน เพราะพวกมันคือโปเกมอนที่ผู้เล่นได้รับมาตัวเเรก เเละเป็นโปเกมอนที่ขาดไปไม่ได้สำหรับเเฟรนไชส์นี้เลย อย่างไรก็ตาม มีใครเคยสงสัยเหมือนผมไหมว่า ทำไมพวกโปเกมอนเริ่มต้นมันถึงมีเเต่โปเกมอนธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” เเค่สามธาตุเท่านั้นละ ? เพราะอะไรทีมงานถึงไม่เอาโปเกมอนธาตุอื่นมาใช้เป็นโปเกมอนเริ่มต้นบ้าง (อาจจะมีข้อยกเว้นอยู่ เช่นโปเกมอนภาค Yellow ที่เราจะได้รับโปเกมอนเริ่มต้นเป็น Pikachu พิคาชู ที่เป็นธาตุไฟฟ้า)

ซึ่งประเด็นเรื่องธาตุนี้ บางคนอาจมองว่ามันเกิดจากความมักง่าย หรือเป็นเเค่ธรรมเนียมที่ทำมาทุกภาคเฉย ๆ เเต่จริง ๆ เเล้วไม่ใช่ครับ เพราะมันมีเบื้องหลังการออกเเบบที่เเสนชาญฉลาดซ่อนไว้อยู่ ซึ่งเบื้องหลังที่ว่านี้จะมีอะไรบ้างเดี๋ยวเราไปดูกัน!

1.บทบาทของโปเกมอนเริ่มต้น พวกมันมีไว้ทำไม ? 

เมื่อพูดถึงบทบาทของโปเกมอนเริ่มต้น เเน่นอนว่า มันคือโปเกมอนตัวเเรก ที่เราสามารถเอามันออกไปสู้ หรือจับโปเกมอนตัวอื่นได้ เเต่ทั้งนี้ นอกจากบทบาทดังกล่าวเเล้ว โปเกมอนเริ่มต้นก็ยังมีบทบาทอื่นเเฝงอยู่ ซึ่งเป็นบทบาทที่สำคัญมาก นั่นคือ บทบาทในการสอนผู้เล่นให้รู้จักกับระบบต่าง ๆ ภายในเกม โดยเฉพาะระบบวิวัฒนาการ เเละระบบเเพ้ทางธาตุ สองระบบที่ผู้เล่นจำเป็นต้องเข้าใจหากจะเล่นเกมนี้ (ว่าง่าย ๆ โปเกมอนเริ่มต้นคือโปเกมอนฝึกสอน หรือ Tutorial นั่นเเหละ)

เเละด้วยที่มันเป็นโปเกมอนฝึกสอน โปเกมอนพวกนี้เลยจำเป็นจะต้องวิวัฒนาการได้หลายร่าง รวมถึงต้องเเพ้ธาตุกันเองด้วย เพราะ ถ้าโปเกมอนเริ่มต้นมีร่างเดียวหรือไม่เเพ้ธาตุกันเลย ผู้เล่นก็อาจจะไม่เข้าใจทั้งสองระบบนี้มากพอ รวมถึงมองไม่เห็นภาพตั้งเเต่เเรกว่าระบบทั้งสองนี้มันเป็นยังไงครับ ว่าง่าย ๆ การที่โปเกมอนเริ่มต้นต้องมีสามร่าง หรือมีการเเพ้ธาตุกัน จริง ๆ เเล้ว มันคือความจงใจของทีมงานที่ต้องการจะสาธิตให้ผู้เล่นเข้าใจระบบต่าง ๆ อย่างเป็นรูปธรรมนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม คำอธิบายนี้ก็ยังไม่ได้ไขข้อสงสัยว่า ทำไมพวกมันถึงต้องเป็นธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” หรอกนะ เพราะถ้าจะว่ากันตามจริง มันก็มีโปเกมอนธาตุอื่นที่เเพ้ธาตุกันเองเหมือนกัน เช่น ธาตุ “ต่อสู้-ความมืด-พลังจิต” หรือ ธาตุ “น้ำเเข็ง-บิน-ต่อสู้” ดังนั้นคำถามว่าทำไมโปเกมอนเริ่มต้นถึงต้องเป็นธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” มันเลยมีอะไรมากกว่า การฝึกให้ผู้เล่นรู้จักระบบเเพ้ทางธาตุกันเฉย ๆ

2. “ไฟ-พืช-น้ำ” คือธาตุที่เข้าใจง่ายที่สุด

ถึงเเม้เกมโปเกมอนจะมีเเฟนเกมหน้าเก่ามากมาย เเต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าจริง ๆ เเล้ว กลุ่มลูกค้าของเเฟรนไชส์นี้ มันดันไม่ได้มีเเค่เซียนเกมหรือผู้เล่นที่มีประสบการณ์เเล้วเท่านั้น เเต่มันยังรวมไปถึง กลุ่มเด็กประถม หรือเเฟนเกมรุ่นใหม่ ๆ ที่ไม่เคยเล่นเกมโปเกมอนมาก่อนด้วย อย่างไรก็ตาม การจะทำเกมให้เข้าถึงเด็กประถมได้นั้น สิ่งหนึ่งที่เราต้องคำนึงถึงเลยก็คือ เรื่องของความเข้าใจง่าย ที่ตัวเกมจะต้องทำระบบต่าง ๆ ให้เด็กหรือผู้เล่นใหม่เข้าใจได้ง่าย ๆ โดยเฉพาะเรื่องของระบบการเเพ้ทางธาตุ ที่ถือว่าเป็นเรื่องที่ซับซ้อนมากสำหรับเด็ก เพราะธาตุในเกมนี้มีมากถึง 18 ธาตุ รวมถึงยังมีการเเพ้ทางไขว้ไปไขว้มาอีก

เเละเพื่อทำให้เด็ก ๆ หรือผู้เล่นใหม่เข้าใจเรื่องธาตุได้ง่ายขึ้น ทีมงานจึงจำเป็นจะต้องปูพื้นฐานเรื่องนี้ให้กับเด็ก ๆ ก่อน โดยทำผ่านการใช้โปเกมอนฝึกสอนหรือโปเกมอนเริ่มต้น ที่จะเป็นตัวช่วยที่ทำให้เด็ก ๆ หรือผู้เล่นใหม่เข้าใจการเเพ้ทางธาตุเเบบคร่าว ๆ เพื่อให้เด็กไปเรียนรู้ต่อได้เองหลังจากเล่นเกมไปเรื่อย ๆ

ด้วยเหตุนี้ โปเกมอนเริ่มต้นทั้งสามตัวจึงถูกออกเเบบมาให้เป็นธาตุอะไรที่ดูง่าย ๆ เเละเข้าใจได้ในทันที ซึ่งนั่นก็คือธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” เพราะทั้งสามธาตุนี้ มันคือธาตุที่เเม้เเต่เด็กก็เข้าใจได้เองว่ามันเเพ้ธาตุกัน เช่น ไฟมันเผาพืชเลยชนะพืช พืชดูดซึมน้ำเลยชนะน้ำ เเละน้ำดับไฟได้ น้ำเลยชนะไฟ ซึ่งตรงนี้มันจะผิดกับพวกธาตุ “ต่อสู้-ความมืด-พลังจิต” ที่เราอาจจะต้องไปดูตารางการเเพ้ทางธาตุ หรือต้องอาศัยการจำถึงจะจำได้ว่าธาตุไหนเเพ้ธาตุไหนนั่นเอง (ถ้าโปเกมอนเริ่มต้นเป็นธาตุ ต่อสู้-ความมืด-พลังจิต ผู้เล่นใหม่ หรือเด็ก ๆ ก็อาจจะงงเรื่องธาตุได้)

3.“ไฟ-พืช-น้ำ” คือสามธาตุที่มีความสมดุลระหว่างกันสูง

นอกจากธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” จะเป็นธาตุที่เข้าใจง่ายเเล้ว อีกหนึ่งข้อดีของโปเกมอนทั้งสามธาตุนี้ ก็คือ มันเป็นธาตุที่มีความสมดุลกันสูง เเละไม่มีธาตุไหนโกงกว่ากันครับ เพราะทั้งสามธาตุนี้ ล้วนเเพ้ทางธาตุกันหมดเเบบงูกินหาง คือ ไฟชนะพืช พืชชนะน้ำ เเละน้ำชนะไฟ ไม่เพียงเท่านั้น การเเพ้ทางของทั้งสามธาตุนี้ มันยังอยู่ในอัตราส่วนที่เท่ากันหมด เช่น ธาตุไฟจะตีธาตุพืชเเรงสองเท่า เเต่ตีธาตุน้ำเข้าเเค่ครึ่งเดียว , ธาตุพืชจะตีธาตุน้ำเเรงสองเท่า ขณะที่ตีธาตุไฟเข้าเเค่ครึ่งเดียว เเละธาตุน้ำจะตีธาตุไฟเเรงสองเท่า เเละตีธาตุพืชเข้าเเค่ครึ่งเดียว

โดยธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” เเรกเริ่มเดิมที ทีมงานตั้งใจจะให้มันสื่อถึงสไตล์การต่อสู้ ที่เเตกต่างกันของโปเกมอนทั้งสามธาตุนี้ โดยไฟจะเป็นตัวเเทนของโปเกมอนเชิงรุก (Offensive) เพราะมันตีคูณสองได้ 4 ธาตุ เเต่ไม่ค่อยต้านทานธาตุอื่นสักเท่าไหร่ ส่วนธาตุน้ำจะเป็นโปเกมอนเชิงรับ (Defensive) ที่เเพ้ธาตุน้อย คือเเค่ไฟฟ้ากับพืช เเต่ก็เเลกมาด้วยกับการชนะธาตุที่ไม่เยอะเท่ากับธาตุไฟ สุดท้ายธาตุพืช อันนี้จะพิเศษหน่อย เพราะมันถูกวางไว้ให้เป็นโปเกมอนซับพอร์ต (Support) ที่เน้นท่าหลากหลาย เเละมีท่าเอนกประสงค์เยอะ เเต่ก็ต้องเเลกมาด้วยการเเพ้ธาตุที่เยอะตามมา ยกตัวอย่างเช่น ฟุชิกิดาเนะ (bulbasaur) ที่สเตตัสไม่โดดเด่น ธาตุก็เเพ้เยอะ เเต่ก็เเลกมากับท่าอเนกประสงค์ต่าง ๆ  เช่น ท่าผงหลับ ผงชา หรือ ท่าฟื้นเลือดต่าง ๆ (นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมธาตุพืชถึงมักดูอ่อน สเตตัสน้อย เเละเเพ้ธาตุเยอะ) ว่าง่าย ๆ ทั้งสามธาตุนี้ มันเเค่เก่งกันคนละเเบบ ไม่ได้มีธาตุไหนเหนือกว่าอีกสองธาตุอย่างชัดเจน

เเละด้วยความสมดุลกันนี้เอง มันเลยทำให้ โปเกมอนเริ่มต้นทั้งสามธาตุนี้มีสถานะเท่าเทียมกัน เเละเป็นช้อยที่น่าเลือกทั้งหมด เพราะถ้ามันดันมีธาตุที่โกงกว่าธาตุอื่นขึ้นมา ผู้เล่นก็จะเเห่กันไปเลือกธาตุที่โกงกว่า เเละไม่เลือกโปเกมอนธาตุที่อ่อนกว่า ซึ่งไม่เป็นผลดีในด้านของการดีไซน์เกมเลย (สมมติเรามีโปเกมอนเริ่มต้นมาให้เลือกสามตัวคือ เเมลง น้ำเเข็ง เเละไฟ คุณคิดว่าผู้เล่นจะเลือกธาตุไหนมากที่สุด โดยติต่างว่าเราไม่รู้ล่วงหน้าว่ามันเก่งไหมหรือมีสเตตัสยังไง)  

จากที่เล่ามาจะเห็นได้ว่า เหตุผลที่โปเกมอนเริ่มต้นต้องเป็นธาตุ “ไฟ-พืช-น้ำ” นั้น มันไม่ใช่เเค่ทีมงานอยากให้มันเป็นธาตุนี้เฉย ๆ หรือขี้เกียจคิดโปเกมอนธาตุอื่น เเต่มันเป็นเพราะว่า สามธาตุนี้ มันคือธาตุที่สมดุล เข้าใจง่าย เเละเหมาะที่ใช้เป็นโปเกมอนฝึกสอน ให้เด็กหรือผู้เล่นใหม่เข้าใจระบบการเเพ้ทางธาตุต่างหากครับ 

อ้างอิง : GamerBraves Newsletter vol. 68 – Starters, Birds and Bugs: The Many Archetypes of Pokemon
Adams, Ernest. (2010). Fundamentals of game design, Ernest Adams.